กรมสรรพสามิต — ภาษีสรรพสามิตและบริการออนไลน์

ภาษีสรรพสามิตคืออะไร

กรมสรรพสามิตเป็นหน่วยงานในสังกัดกระทรวงการคลัง และเป็นหนึ่งในสามกรมจัดเก็บรายได้หลักของประเทศ ร่วมกับกรมสรรพากรและกรมศุลกากร หน้าที่หลักคือการจัดเก็บภาษีสรรพสามิต ซึ่งเป็นภาษีที่เรียกเก็บจากสินค้าและบริการบางประเภทเป็นการเฉพาะ ไม่ใช่ภาษีที่เก็บจากรายได้ของคนหรือจากการซื้อขายทั่วไปทั้งระบบ เหตุผลเบื้องหลังการเก็บภาษีลักษณะนี้มีสองด้าน ด้านหนึ่งคือการหารายได้เข้ารัฐจากสินค้าที่มีกำลังซื้อรองรับ อีกด้านหนึ่งคือการใช้ราคาเป็นเครื่องมือชะลอการบริโภคสินค้าที่ส่งผลต่อสุขภาพหรือสิ่งแวดล้อม

ฐานอำนาจในการจัดเก็บอยู่ในพระราชบัญญัติภาษีสรรพสามิต พ.ศ. 2560 ซึ่งรวมกฎหมายภาษีสรรพสามิตหลายฉบับที่เคยแยกกันอยู่มาไว้ในฉบับเดียว โดยทั่วไปภาระภาษีจะเกิดขึ้นตั้งแต่ตอนนำสินค้าออกจากโรงอุตสาหกรรมหรือตอนนำเข้ามาในราชอาณาจักร ไม่ใช่ตอนที่ผู้บริโภคหยิบสินค้าออกจากชั้นวาง ผลก็คือภาษีถูกบวกรวมอยู่ในราคาขายปลีกเรียบร้อยแล้ว โดยไม่ปรากฏเป็นบรรทัดแยกบนใบเสร็จเหมือนภาษีมูลค่าเพิ่ม คนไทยจำนวนมากจึงจ่ายภาษีสรรพสามิตทุกวันโดยไม่รู้ตัว

ต่างจากภาษีมูลค่าเพิ่มและภาษีเงินได้อย่างไร

ความสับสนที่พบบ่อยที่สุดคือการแยกไม่ออกระหว่างภาษีสรรพสามิตกับภาษีมูลค่าเพิ่ม ทั้งสองอย่างเป็นภาษีทางอ้อมที่ผู้บริโภคเป็นผู้รับภาระในท้ายที่สุด แต่ต่างกันที่ขอบเขตและวิธีคิด ภาษีมูลค่าเพิ่มเก็บจากการขายสินค้าและบริการเกือบทุกชนิดในอัตราเดียวกันทั้งประเทศ ส่วนภาษีสรรพสามิตเก็บเฉพาะรายการที่กฎหมายระบุไว้ และคิดในอัตราที่ต่างกันไปตามชนิดสินค้า บางรายการคิดตามมูลค่า บางรายการคิดตามปริมาณ และบางรายการใช้ทั้งสองฐานประกอบกัน ตารางด้านล่างสรุปความต่างของภาษีหลักที่ธุรกิจไทยต้องเจอ

สินค้าและบริการที่ต้องเสียภาษีสรรพสามิต

• น้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมัน รวมถึงเชื้อเพลิงบางชนิด ซึ่งเป็นกลุ่มที่สร้างรายได้ให้รัฐมากที่สุดกลุ่มหนึ่ง
• รถยนต์และรถจักรยานยนต์ โดยอัตราขึ้นอยู่กับประเภทของรถ ขนาดเครื่องยนต์ และปริมาณการปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์
• เครื่องดื่มที่ไม่มีแอลกอฮอล์ ซึ่งรวมถึงการจัดเก็บตามปริมาณน้ำตาลที่คนทั่วไปเรียกกันว่า “ภาษีความหวาน”
• สุราและเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทุกประเภท ทั้งที่ผลิตในประเทศและนำเข้า
• ยาสูบ ทั้งบุหรี่ซิกาแรตและยาเส้น ซึ่งต้องมีเครื่องหมายแสดงการเสียภาษีติดอยู่กับซอง
• เครื่องปรับอากาศและแบตเตอรี่ ซึ่งเป็นสินค้าที่อยู่ในพิกัดภาษีสรรพสามิตมาเป็นเวลานาน
• บริการบางประเภท เช่น กิจการสถานบริการและสนามแข่งม้า ซึ่งเสียภาษีจากรายรับของกิจการ

ใครต้องติดต่อกรมสรรพสามิตโดยตรง

คนส่วนใหญ่ไม่เคยต้องติดต่อกรมสรรพสามิตเลยตลอดชีวิต กลุ่มที่ต้องเข้ามาเกี่ยวข้องจริง ๆ คือผู้ประกอบอุตสาหกรรมที่ผลิตสินค้าอยู่ในพิกัดภาษีสรรพสามิต ผู้นำเข้าสินค้าเหล่านั้น และผู้ประกอบกิจการบริการที่กฎหมายกำหนดให้ต้องเสียภาษี ทั้งสามกลุ่มนี้มีหน้าที่จดทะเบียนก่อนเริ่มดำเนินการ ยื่นแบบตามรอบ และเก็บเอกสารให้พร้อมสำหรับการตรวจสอบ นอกจากนั้นยังมีอีกกลุ่มหนึ่งที่มักคาดไม่ถึงว่าเกี่ยวข้องด้วย คือร้านค้า ร้านอาหาร โรงแรม และร้านสะดวกซื้อที่ขายสุราหรือยาสูบ ซึ่งแม้ไม่ได้ผลิตเองก็ยังต้องมีใบอนุญาตขายจากกรมสรรพสามิต และต้องต่ออายุตามรอบที่กำหนด การเปิดร้านโดยยังไม่มีใบอนุญาตที่ถูกประเภทเป็นความผิดที่ตรวจพบได้ง่ายจากการออกตรวจของเจ้าหน้าที่

เว็บไซต์กรมสรรพสามิตมีอะไรให้ใช้บ้าง

• ประกาศ กฎกระทรวง และกฎหมายลำดับรอง รวมถึงพิกัดอัตราภาษีของสินค้าแต่ละกลุ่ม ซึ่งเป็นฉบับที่ใช้อ้างอิงได้
• ระบบยื่นแบบรายการภาษีและชำระภาษีทางอินเทอร์เน็ต สำหรับผู้ประกอบการที่จดทะเบียนไว้แล้ว
• ข้อมูลการขอและต่ออายุใบอนุญาตแต่ละประเภท พร้อมเอกสารประกอบที่ต้องเตรียม
• แบบฟอร์ม คู่มือผู้เสียภาษี และคำอธิบายเฉพาะกลุ่มสินค้า สำหรับผู้ที่เพิ่งเริ่มดำเนินกิจการ
• การเปิดรับฟังความคิดเห็นต่อร่างกฎหมาย ซึ่งเป็นช่องทางให้ผู้ประกอบการรู้ล่วงหน้าว่าอะไรกำลังจะเปลี่ยน
• รายชื่อและข้อมูลติดต่อของสำนักงานสรรพสามิตภาคและสำนักงานสรรพสามิตพื้นที่ทั่วประเทศ

เมื่อเว็บไซต์ทางการค้นหาไม่เจอ หน้านี้จึงทำหน้าที่เป็นป้ายบอกทาง

การตรวจสอบไฟล์ robots.txt ของ www.excise.go.th เมื่อวันที่ 27 สิงหาคม 2569 พบคำสั่งปิดกั้นทั้งเว็บไซต์ที่ใช้กับเครื่องมือค้นหาทุกตัวโดยไม่มีข้อยกเว้น นั่นหมายความว่าประกาศอัตราภาษี คู่มือผู้เสียภาษี แบบฟอร์ม และข่าวการรับฟังความคิดเห็นทั้งหมด ไม่ถูกจัดทำดัชนีและไม่มีทางขึ้นมาในผลการค้นหา ผลกระทบตกอยู่กับคนที่ต้องการข้อมูลมากที่สุด เจ้าของโรงงานเครื่องดื่มที่พิมพ์ค้นว่าภาษีความหวานคิดอย่างไร ผู้นำเข้ารถที่อยากรู้ว่าพิกัดของตัวเองอยู่ตรงไหน หรือเจ้าของร้านอาหารที่กำลังหาว่าใบอนุญาตขายสุราต้องยื่นที่ไหน จะได้บทความของสำนักงานกฎหมาย ข่าวเก่า และกระทู้ในเว็บบอร์ดขึ้นมาก่อน ซึ่งหลายชิ้นเขียนไว้นานแล้วและไม่ได้ปรับตามประกาศฉบับปัจจุบัน หน้านี้จึงมีอยู่เพื่ออธิบายว่ากรมสรรพสามิตดูแลเรื่องอะไร ด้วยคำที่คนพิมพ์ค้นหาจริง แล้วส่งต่อไปยังที่อยู่เว็บไซต์ทางการเพื่อให้อ่านต้นทางด้วยตัวเอง ThaiGov.co เป็นไดเรกทอรีอิสระ ไม่มีความเกี่ยวข้องกับกรมสรรพสามิตหรือกระทรวงการคลัง ไม่รับยื่นแบบ ไม่รับคำขอใบอนุญาต และไม่เรียกเก็บค่าธรรมเนียมใด ๆ